Περιγραφή

Τερτυλλιανός κατηγορήθηκε ότι έφυγε από την Καθολική Εκκλησία και προσχώρησε σε μια «αίρεση»! Η αλήθεια είναι ότι αυτοί που γράφουν αυτά αγνοούν την κινηματική δομή της αρχαίας Εκκλησίας. «Το θρησκευτικόν καθίδρυμα, το οποίον συνεστήθη από τους μαθητάς του Χριστού εις την τότε οικουμένην… απετελέσθη από ένα σύνολο αυτοτελών κοινοτήτων. Αυταί αι κατά τόπους κοινότητες ήσαν τρόπον τινά “πόλεις”… ωμοίαζον οργανικώς με τας πόλεις της αρχαιότητας, αι οποίαι ήσαν αυτάρκεις διοικητικώς, οικονομικώς και πολιτιστικώς» (Π.Κ. Χρήστου, Εισαγωγή, ΕΠτΕ, τομ. 30).

Ο Τερτυλλιανός έφυγε από την παράταξη των «ψυχικών» (σαρκικών), που χειροτονούσαν διγάμους και ομοφυλοφίλους (Περί μονογαμίας 12:6), χωρίς να θεωρεί τον εαυτό του ως κάποιον εκτός της Εκκλησίας, και γι’ αυτό έγραψε: «Ο Πατέρας μας, ο Θεός, είναι ζωντανός, και η μητέρα μας είναι η Εκκλησία» (Περί μονογαμίας 7:9). Κλασική εικόνα της κινηματικής μορφής της αρχαίας Εκκλησίας αποτελεί η Καρχηδόνα. Εκεί υπήρχαν πέντε συνιστώσες της Καθολικής Εκκλησίας, και ο Κυπριανός φανταζόταν ότι ήταν η πλέον γνήσια, επειδή συνδεόταν με τον επίσκοπο Ρώμης και είχε την αναγνώρισή του. Όταν όμως ο Στέφανος τον απέκοψε και τον αφόρισε ως «αναβαπτιστή», ο Κυπριανός αναφώνησε: «Σε ευχαριστώ, Θεέ μου…». Τότε δεν ίσχυε η ενότητα της Εκκλησίας που τόσο εμφατικά στήριζε;